25 Ocak 2017 Çarşamba

Zıt Anlamını Da İçinde Barındıran Sözcükler: "Contronyms"

İçerisinde birbiriyle zıt iki anlamı da barındran kelimelere "contronym" ya da "auto-antonym" deniliyor. Bölmek ve yapıştırmak anlamları bulunan "cleave" fiili bu kavramın en bilindik örneklerinden. "Kırpmak" anlamı da "tutturmak, bir araya getirmek" (klipsle/ataşla) anlamı da bulunan "clip" fiiili de bir auto-antonym örneği.
Çalışmalar, bu sözcüklerin çeşitli sebeplerle oluştuğunu gösteriyor. Örneğin yazılışları bir zamanlar farklı olan iki sözcüğün zamanla aynı yazıma bürünmesi gibi. Türkçe'de contronym örneği olmadığını zannediyorum. Doğrulamak adına herhangi bir uzman desteği almadım ancak yazmaya başlamadan evvel kısa bir araştırma yaptım. Bunun yanında Latince, İspanyolca, Rumence ve dahi Arapça'da bu türde sözcükler mevcut. Örneğin "ezdad" denilen sözcüklere Arapça'da (ve doğal olarak Kur'an'da) görülüyor. Her ne kadar ezdad sözcük anlamı olarak zıt kelimeler (Ezdad, zıdlar) demek olsa da, bir sözcüğün zıt anlamları içerisinde barındırması olarak da kullanılıyor. Şu bağlantıda yer alan konuyla ilgili bir makale ilginizi çekebilir. 

Aşağıda da Arika Okrent tarafından hazırlanmış bir video bulacaksınız.